Podjęcie pracy przez osobę niepełnoletnią jest dopuszczalne przez obowiązujące w naszym kraju przepisy – ale
wyłącznie na szczególnych warunkach. Kodeks pracy mówi, że pracownik młodociany jest osobą, która ukończyła 15 lat, ale
nie przekroczyła 18. roku życia. Nie może być ona jednak zatrudniona na każdym stanowisku — w ramach umowy
o pracę zatrudnianie młodocianych jest możliwe jedynie w celu przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub
przyuczenie do wykonywania określonej pracy) lub do wykonywania lekkich prac. Koniecznym wymogiem jest
ukończenie przez młodocianego ośmioletniej szkoły podstawowej. Pracownicy przed 18. rokiem życia są więc objęci
szczególną ochroną. Jakie jeszcze warunki musi spełnić ich pracodawca?
Pracownik młodociany a obowiązki BHP
Przede wszystkim, aby mógł przystąpić do pracy, pracownik młodociany musi przejść badania lekarskie i uzyskać
orzeczenie wykluczające jakiekolwiek przeciwwskazania do jej podjęcia. Następnie konieczne jest ukończenie wstępnego
szkolenia BHP obowiązującego w miejscu zatrudnienia. Młodociani, tak jak wszyscy pracownicy podlegają
obowiązkowemu szkoleniu BHP w pełnym zakresie, tj. pełnemu szkoleniu wstępnemu przed przystąpieniem do pracy,
a następnie szkoleniom okresowym. W przypadku ucznia, którego praktyczną naukę organizuje szkoła, a pracodawca
jest stroną tylko go przyjmującą, należy po pierwsze ustalić zasady podlegania szkoleniom z zakresu BHP w umowie
zawartej między szkołą a pracodawcą. Jeżeli brak tych regulowań, uczeń ten, zgodnie z regulacjami BHP, podlega
bezwzględnie instruktażowi stanowiskowemu.
Ograniczenia występują także w zakresie czasu pracy: dzienny czas pracy pracownika młodocianego w wieku do 16 roku życia
nie może przekraczać 6 godzin na dobę, a powyżej 16 roku życia maksymalnie wynosić może jedynie 8 godzin. Młodocianego
nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Pora nocna dla młodocianego przypada pomiędzy
godziną 22:00 a 06:00 rano. Kodeks pracy informuje także, że przerwa w pracy młodocianego obejmująca porę nocną
powinna trwać nieprzerwanie nie mniej niż 14 godzin. Tygodniowa natomiast to minimum 48 h odpoczynku, który
powinien obejmować niedzielę.
Jeśli osoba zatrudniona wciąż jest uczniem, to czas poświęcany na naukę wliczany jest do czasu pracy. W przypadku,
kiedy wynosi on więcej niż 4,5 godziny na dobę, młodocianemu przysługuje przerwa w wymiarze 30 minut.
Kodeks pracy nakazuje pracodawcy także zapewnienie zatrudnionym pomocy w przystosowaniu się do prawidłowego
wykonywania obowiązków zawodowych. W tym celu można np. wyznaczyć opiekuna. Pracodawca, chcąc zatrudnić
pracownika młodocianego, musi w pierwszej kolejności ustalić w regulaminie pracy wykaz prac lekkich. Wykaz ten
określa po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Powinien on zostać zatwierdzony
przez właściwego inspektora pracy. Wykaz lekkich prac nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym, czyli
zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. prac związanych z nadmiernym wysiłkiem
fizycznym. Zatrudniając osobę młodocianą, pracodawca zobowiązany jest do zapoznania jej z omawianym wykazem.
Kodeks pracy wskazuje ponadto, iż praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju
psychofizycznego, a także nie może utrudniać młodocianemu wypełniania obowiązku szkolnego.
W naszej firmie przeprowadzamy różne szkolenia BHP dla pracodawców z uwzględnieniem przepisów z kodeksu pracy – pełną
ofertę można znaleźć pod tym adresem.
Kim jest pracownik młodociany według prawa?
Pracownik młodociany to osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie przekroczyła 18. roku życia. Zatrudnienie jej jest możliwe wyłącznie w celu przygotowania zawodowego lub do wykonywania lekkich prac. Przepisy prawa wymagają, aby młodociany ukończył ośmioletnią szkołę podstawową przed podjęciem pracy. Podczas wykonywania przez niego obowiązków mogą występować różne zagrożenia wynikające z niedoświadczenia i braku pełnej dojrzałości fizycznej oraz psychicznej. U osoby młodej istnieje także duże prawdopodobieństwo nieprzestrzegania zasad BHP związane z ich nieznajomością bądź lekceważeniem, co może doprowadzić do wypadków i urazów. Dlatego tak ważne jest, aby pracodawcy zapewnili osobom młodocianym odpowiednie szkolenia i nadzór.
Okresowe szkolenie BHP dla młodocianych
Okresowe szkolenia BHP dla młodocianych, podobnie jak szkolenia PPOŻ dla właścicieli firm, powinny być przeprowadzane regularnie, zgodnie z przepisami prawa pracy. Częstotliwość tych szkoleń zależy od specyfiki wykonywanej pracy oraz potencjalnych zagrożeń na stanowisku.
Szkolenie BHP okresowe dla młodocianych różni się od szkoleń dla innych grup pracowników przede wszystkim ze względu na ich wiek i specyficzne potrzeby edukacyjne. Program szkoleń musi uwzględniać mniejszą odporność fizyczną oraz psychiczną młodocianych, a także ich ograniczone doświadczenie zawodowe.
Co obejmują szkolenia BHP dla młodocianych pracowników?
Obowiązkowe elementy szkoleń BHP dla młodocianych obejmują zapoznanie z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz procedurami ewakuacyjnymi. Szkolenia te muszą również uwzględniać specyfikę stanowiska pracy oraz potencjalne zagrożenia związane z wykonywanymi obowiązkami. W ramach szkolenia BHP pracowników młodocianych niezwykle istotne jest także poruszenie tematyki dotyczącej czasu pracy, przerw i odpoczynku. Przepisy te znacząco różnią się w stosunku do pracowników pełnoletnich.
Pracodawcy powinni przygotować miejsce pracy dla młodocianych poprzez dostosowanie warunków do ich potrzeb i możliwości. Należy zapewnić odpowiednie oświetlenie, ergonomiczne stanowiska pracy oraz dostęp do niezbędnych środków ochrony indywidualnej. Ważne jest także, aby miejsce pracy było wolne od zagrożeń mogących wpłynąć negatywnie na zdrowie i rozwój psychofizyczny nieletnich.
